naar top
Menu
Logo Print

Vlinderkleppen

SLUIT LEIDINGEN MAKKELIJK AF MET VLINDERKLEPPEN

Bij grotere diameters maken vlinderkleppen het verschil

Vlinderkleppen zijn populair als afsluiter van buizen voor allerlei toepassingen zoals drinkwater, voedingsproducten, chemische stoffen, gas... De leidingen kunnen zo makkelijk onderbroken en afgesloten worden. De simpele opbouw van de vlinderklep zorgt voor een gemakkelijke bediening. Omdat deze vlinderkleppen ook goedkoop zijn, worden ze vaak toegepast. Vooral bij grotere diameters kunnen ze voor een aanzienlijk prijs- en gewichtsverschil zorgen. In dit artikel krijgt u een overzicht van de diverse types en de aandachtspunten bij de montage.

OPBOUW

Vlinderkleppen zijn in principe zeer eenvoudig opgebouwd. De leiding wordt afgesloten door middel van een schijf die rond haar eigen as draait. De bediening gebeurt eenvoudig met een hendel, die bij volledige 'open'-stand de inwendige klep zal draaien over een hoek van 90°. Zo wordt de stof die zich in de leiding bevindt de vrije doorgang verleend. Er zijn vlinderkleppen die zowel als tussenafsluiter of als eindafsluiter gebruikt kunnen worden. De bediening van de afsluitende hendel is meestal handmatig (met een hendel of met wormwielkast). Daarnaast is een automatische bediening mogelijk (pneumatisch of elektrisch). De keuze voor de juiste vlinderklep hangt vooral af van deze factoren: de getransporteerde stof, de temperatuur ervan en de maximale druk in de leiding.

ONDERDELEN

Huis

Het huis is de behuizing waarin de eigenlijke klep zich bevindt. De uitvoering is meestal uit nodulair of grijs gietijzer, staal of rvs. Dit materiaal wordt verder voorzien van een coating uit epoxy met een dikte van enkele tientallen μm om agressieve omstandigheden beter de baas te kunnen. Het huis is voorzien van de nodige bevestigingsmaterialen om de vlinderkleppen adequaat te kunnen vastmaken op de buis. Hiervoor zijn er diverse bevestigingswijzen op de markt zoals wafer, lug, centrale flenzen, dubbele flenzen, ringvorm enz.

Voering (ook dichting)

De afdichting van de vlinderklep rond de buis kan eveneens op diverse wijzen gebeuren. EPDM is een veel voorkomend materiaal, omdat het over uitstekende eigenschappen bezit, en goed met druk kan omgaan. Dat geldt ook voor nitril. Daarnaast worden ook silicone en diverse elastomeren frequent gebruikt. Bij de keuze voor een vlinderklep dient men zich steeds te vergewissen dat de gebruikte materialen geschikt zijn voor de toepassing. Het spreekt voor zich dat een drinkwaterinstallatie andere eisen zal stellen dan een verdeelbuis voor zoutzuur in een chemische fabriek. In de tabel op de volgende pagina zie je een summier overzicht van de toepassingen naargelang de voering.

Vlinderkleppen

Klep

De klep bestaat veelal uit hetzelfde materiaal als het huis (gietijzer, staal of rvs). Omdat de regelkwaliteiten van vlinderkleppen niet zeer nauwkeurig zijn, lenen ze zich minder tot toepassingen waar dit een eis is. Ook wordt afgeraden om vlinderkleppen op minder dan 30° open te zetten. De snelheid van de vloeistof zou in die mate kunnen toenemen (zie boven) dat er beschadiging optreedt aan de klep. Om hier enigszins tegen bestand te zijn, krijgen kleppen soms een coating mee. Courante stoffen voor oppervlaktebehandeling zijn nylon, halar en PFA (Perfluoralkoxy).

As

De as is een essentieel onderdeel van de vlinderklep, een bewegend onderdeel dat soms ook blootstaat aan het medium. Daarom wordt ze nagenoeg altijd uitgevoerd in rvs, al dan niet met coating voor extra bescherming. De bedrijfszekerheid van de vlinderklep hangt in grote mate af van de kwaliteit van de as. Assen uit één stuk verdienen de voorkeur.

Lagering

Een klein maar belangrijk onderdeel van de vlinderklep is de lagering van de as. Om een vlotte werking blijvend te waarborgen, moet deze lagering steeds voldoende gesmeerd blijven. Zeker in agressieve omstandigheden of bij veelvuldig gebruik moet dit regelmatig onderhouden worden, al zijn er ook zelfsmerende lageringen op de markt.

AANDACHTSPUNTEN

Naast de kwaliteit van de gebruikte materialen zijn er nog een aantal aandachtspunten waar men rekening dient mee te houden.

  • De werktemperatuur is een eerste factor en wordt vooral bepaald door de voering. Meestal is dit EPDM (van -15 °C tot 120 °C). Indien de vereisten buiten dit bereik liggen, dan raadzaam te opteren voor verbeterd PTFE (van -20 °C tot 200 °C). 

  • De werkingsdruk is een tweede factor. Kleinere buisdiameters resulteren in een grotere drukontwikkeling. Hou dus rekening met de aangeduide maximale werkdruk van de klep.

  • De inbouwmaat kan belangrijk zijn bij de plaatsing, want in sommige gevallen zal er maar weinig speling zijn tussen de buizen om een vlinderklep te plaatsen.

  • Het gewicht heeft niet direct een invloed op de werking, enkel bij de plaatsing is een lichter gewicht uiteraard makkelijker te hanteren.

  • Het vereiste onderhoud kan belangrijk zijn bij uitgebreide industriële installaties. Sommige vlinderkleppen vereisen nagenoeg geen onderhoud, terwijl andere types geregeld gesmeerd moeten worden. Hou dus rekening met de aard van de installatie (de grootte, het aantal kleppen, de bereikbaarheid ...), zo niet kan de kost voor onderhoud snel oplopen.

  • Het gebruik als eindklep of tussenklep is eveneens een belangrijke factor. Vlinderkleppen van het wafertype kunnen enkel als tussenklep gebruikt worden, omdat zij aan beide zijden een bevestiging nodig hebben. Soms worden zij ook 'sandwichtype' genoemd. Lug-types kunnen wel als eindklep gebruikt worden gezien deze aan slechts één zijde bevestiging nodig hebben.

AANDRIJVING

De toenemende aandacht voor automatisering zorgt ervoor dat ook de bediening van vlinderkleppen steeds meer geautomatiseerd wordt. Zeker bij buizen met een grotere diameter kan dit het gebruiksgemak aanzienlijk verbeteren. Naast de handmatige (via hendel, wormwielkast ...) kan de vlinderklep dus ook via pneumatische, hydraulische of elektrische aansturing geopend en gesloten worden. Elke aandrijving heeft uiteraard eigen karakteristieken, en welke aandrijving er het beste is, zal afhangen van de toepassing en de mate van gebruik.

Handmatig

Indien de klep slechts sporadisch geopend dient te worden, en ze makkelijk bereikbaar is, kan de bediening manueel (via hendel of wormwiel bij grotere diameters) gebeuren. Een wormwiel wordt daarbij aangeraden vanaf diameter DN 150. Ook bij kleinere diameters zorgt een wormwielkast voor een vlotte bediening.

Automatisch

Vlinderkleppen

Bij veelvuldig gebruik gaat de keuze logischerwijs uit naar een geautomatiseerde aandrijving. Niet enkel het gebruiksgemak wordt er aanzienlijk door vergroot, ook de regeling kan fijner gebeuren. Hierbij is het wel van belang dat de vlinderklep perfect wordt afregeld. Een nauwgezet, regelmatig nazicht van deze afregeling kan ook zeker geen kwaad. De vraag of een pneumatische, hydraulische of elektrische aandrijving moet worden gebruikt, is niet zo eenvoudig op te lossen. Elektronica is in regel kwetsbaar, maar heeft als groot voordeel dat de afregeling zeer fijn kan gebeuren. Pneumatische aandrijving kan dan weer soelaas brengen als er al perslucht aanwezig is in het gebouw. Bij de aankoop heeft u ook de keuze tussen enkel- of dubbelwerkende aandrijving. Verder kan de aandrijving uitgerust worden met noodhandbediening, signalisatie, stuurventielen, (draadloze) instrumentatie, veerretour ...

IP-waarde

Bij elektrische aandrijving moet u ook rekening houden met de IP-klasse van de behuizing van de aandrijving. De IP-waarde drukt de mate van bescherming uit van het toestel tegen insijpeling van vaste stoffen en vloeistoffen. Het eerste cijfer staat daarbij voor de beschermingsfactor tegen stof en andere vaste stoffen, terwijl het tweede staat voor bescherming tegen spatwater. De strenge IP-waarden, bijvoorbeeld IP68, betekent dan concreet: stofdicht (6) en verdraagt verblijf onder water (8). IP65 staat voor stofdicht (6) en beschermt tegen waterstralen (5).

ATEX

De Atex-regelgeving heeft betrekking op explosiegevaar. Sommige explosiegevoelige atmosferen vereisen apparaten die conform de Atex-norm werken. Concreet worden apparaten voorzien van het Atex-logo, samen met een extra aanduiding. Die aanduiding geeft aan in welke omgeving de vlinderklep gebruikt mag worden. Het is van het allergrootste belang dat de vlinderklep voldoet aan de opgelegde Atex-norm.